Witaminy i minerały – nie da się bez nich żyć, a ich braki lub nadmiar dosyć szybko człowiek odczuwa (https://www.bee.pl/9308-witaminy-i-mineraly). Pierwsza na ogól reaguje skóra. Największy organ wszystkich organizmów żywych, ponieważ pokrywa całe ciało. Następnie braki witamin i minerałów widać po kondycji włosów, zębów, oczu, aż wreszcie pogorszeniu ulega praca organów wewnętrznych.

Czym są witaminy?

“Vitae” – znaczy życie, żywotność, “amina” – to nazwa od grupy aminowej pierwszej odkrytej wit.B. Z czasem tę nazwę przyjęto dla wszystkich witamin. To sztuczne lub naturalne związki chemiczne zawarte w pożywieniu.

Istnieje podstawowy podział witamin na:

  • rozpuszczalne w tłuszczach – wit. A, D, E i K.
  • rozpuszczalne w wodzie – wit. B i C.

Ma to ogromne znaczenie w planowaniu zdrowej diety. Do popularnej i bardzo zdrowej surówki z marchewki warto dodać odrobinę tłuszczu – może być śmietana lub łyżeczka oliwy, by zawarta w niej zdrowa dla skóry witamina A łatwo została przyswojona przez organizm. Jest bardzo ważna dla zachowania ostrości wzroku i nabłonków. Brak tej witaminy objawia się pogorszeniem widzenia, szczególnie o zmroku (tzw. kurza ślepota).

Bardzo ciekawa jest witamina D, zwana inaczej witaminą słońca. Ma ogromne znaczenie dla prawidłowej budowy kości. To jedyna witamina, która jest wytwarzana w organizmie ludzkim, niewielkie jej ilości można znaleźć w tłuszczach ryb (tran), jajach i niewiele w przetworach mlecznych. Powstaje w skórze, w wyniku promieniowania UV. Ludzie, żyjący w klimacie umiarkowanym są narażeni na jej brak, stąd konieczna jest w miesiącach jesienno-zimowych jej suplementacja. Szczególnie u małych dzieci, gdyż jej brak może doprowadzić do krzywicy.

Najbardziej znana jest witamina C, rozpuszczalna w wodzie. Jej brak powoduje np. wypadanie zębów. Od lat stosowana jest jako środek pomagający zwalczać przeziębienie.

Minerały w pożywieniu

Związki mineralne są równie ważne w diecie, jak witaminy. Ich braki mogą być niebezpieczne dla zdrowia. Wapn, miedź, chrom, cynk, żelazo, potas, fosfor, sód, jod – regulują wiele procesów organicznych. Wapń wzmacnia kości, potas reguluje przewodnictwo nerwowe oraz obniża ciśnienie krwi, selen z kolei ratuje komórki przed uszkodzeniami. Braki żelaza mogą doprowadzić do anemii, a magnez wpływa uspokajająco na pracę układu nerwowego.

Cynk wspomaga produkcję insuliny, ponadto usuwa toksyny z organizmu, dzięki czemu skóra jest gładka, a włosy wzmocnione i lśniące.

Gdzie jest najwięcej witamin i minerałów?

Najlepszym źródłem tych zdrowych składników znajduje się w owocach i warzywach, a także w białku zwierzęcym, orzechach i pestkach. Z tego powodu dobrze zbilansowana dieta powinna w nie obfitować. Pieczywo z pełnego ziarna, sałatki owocowe, warzywa pod każdą postacią, a także jaja i mleko powinny być w codziennym pożywieniu. Dieta powinna być urozmaicona, żeby zapewnić stałą “dostawę” witamin i minerałów w odpowiednim stopniu. Monotonna dieta może doprowadzić do awitaminozy – braku którejś z witamin lub odwrotnie – hiperwitaminoza, czyli przedawkowanie, czasami równie niebezpieczne jak brak.

W sytuacji, kiedy nie można zapewnić sobie odpowiednio zbilansowanej diety, warto wspomóc się odpowiednimi suplementami diety.

Flower obraz autorstwa dashu83 - www.freepik.com